HET PROGRAMMA VOOR SEPTEMBER 2010 WORDT T.Z.T HIER GEPLAATST.
Om een beeld te krijgen van de inhoud van de collegereeks vindt u hier het programma van najaar 2009.
PROGRAMMA NAJAAR 2009
De colleges zullen worden gegeven op maandag het 7e en 8e uur. Let op: de TU/e heeft de onderwijstijden m.i.v. 2009-2010 gewijzigd:
Het 7e uur zal zijn van 15.45 - 16.30 uur
Het 8e uur zal zijn van 16.45 - 17.30 uur
Maandag 14 september
1: Oorsprong van het heelal en de sterrenwereld
Een overzicht van moderne zienswijzen op onze plaats in het heelal in ruimte en tijd. Hoe zijn het heelal en de sterrenstelsels ontstaan, en waar komen de chemische elementen vandaan, de bouwstenen van alle vormen van complexiteit?
Ralph Wijers
Hoogleraar hoge-energie astrofysica, Sterrenkundig Instituut Anton Pannekoek, Universiteit van Amsterdam
Verplichte literatuur: Maps of Time: hoofdstuk 1 en 2
Maandag 21 september
2: Hoe werkt Big History?
Wat is Big History, en hoe is dit vak ontstaan? Is het mogelijk een theorie van Big History te formuleren met behulp waarvan het gehele verleden simpel kan worden samengevat, terwijl deze theorie ook mogelijk meer helderheid verschaft over wat ons in de toekomst te wachten staat?
Fred Spier
Universitair hoofddocent Big History, Universiteit van Amsterdam
Verplichte literatuur: How Big History Works, Maps of Time: Introduction en Geschiedenis in het Groot: hoofdstuk I
Maandag 28 september
3: Het zonnestelsel
De verkenning van ons zonnestelsel de afgelopen vijftig jaar met behulp van ruimtevoertuigen was een unieke gebeurtenis in de mensheidgeschiedenis. Aan de hand van een overzicht van de huidige kennis van zon en planeten zullen het ontstaan en de ontwikkeling van ons zonnestelsel worden belicht. In hoeverre is ons zonnestelsel uniek?
Carsten Dominik
Hoogleraar sterrenkunde, Radboud Universiteit Nijmegen, Universiteit van Amsterdam
Verplichte literatuur: Maps of Time: pagina's 57-61
Maandag 5 oktober
4: Aarde en leven
Waarom evolueerde het (voor zover bekend unieke) dynamische planetaire Systeem Aarde (dat bestaat uit de vaste aarde, de dampkring, de hydrosfeer, de biosfeer en hun interacties) op een wijze die afwijkt van de geologisch gelijksoortige planeten Venus en Mars?
Harry Priem
Hoogleraar planetaire geologie en isotopen-geologie, Universiteit Utrecht, curator Artis Geologisch Museum, Amsterdam
Verplichte literatuur: Maps of Time: pagina's 61-75
Maandag 12 oktober
5: Hoe is het leven ontstaan?
Bert Meijer
Hoogleraar macro-organische chemie, Technische Universiteit Eindhoven
Verplichte literatuur: Maps of Time: pagina's 79-82 en 93-105
Maandag 19 oktober
6: Leven en evolutietheorie
Met behulp van de evolutietheorie wordt de ontwikkeling van het leven op aarde verklaard. Binnen de moderne evolutietheorie bestaan verschillende visies in de verhouding tussen ecologische ontwikkelingen, natuurlijke selectie en toeval.
Fred Spier
Universitair hoofddocent Big History, Universiteit van AmsterdamVerplichte literatuur: Maps of Time: pagina's 82-93 en hoofdstuk 5
Maandag 9 november
7: Evolutie van de mens
Paleo-antropologen bestuderen menselijke fossielen en het proces waardoor we mens zijn geworden. Een boeiend vak dat raakvlakken heeft met biologie, geologie, archeologie en sociale wetenschappen. Er wordt aandacht geschonken aan belangrijke onderwerpen in dit vakgebied, zoals de grote rijkdom van menselijke fossielen in Afrika, het rechtop lopen, de oorsprong van de moderne mens en de vraag waarom mensen zijn uitgerust met een uitgebreid brein.
John de Vos en Paul Storm
Paleo-antropologen, Naturalis, Nationaal Natuurhistorisch Museum, Leiden
Verplichte literatuur: Maps of Time: hoofdstuk 6 en Geschiedenis in het Groot: hoofdstukken II, III en IV
Maandag 16 november
8: Lange-termijn klimaatveranderingen en de invloed daarvan op leven en mensheid
Door het ‘lezen’ van natuurlijke archieven kunnen veranderingen in de omgeving van de mens tijdens de laatste vijf miljoen jaar worden gereconstrueerd. Deze veranderingen worden gestuurd door veranderingen in het klimaat, die onder andere worden beïnvloed door astronomische factoren. De dynamiek en evolutie van ecosystemen ten gevolge van klimaatveranderingen hebben ook invloed op de ontwikkeling van samenlevingen.
Henry Hooghiemstra
Hoogleraar palynologie en Kwartair-ecologie, Universiteit van Amsterdam
Geen verplichte literatuur
Maandag 23 november
9: Vroege landbouwsamenlevingen
Het ontstaan van landbouw en veeteelt was een geheel nieuwe manier om in de behoefte aan materie en energie te voorzien. Deze revolutie vond plaats in verschillende delen van de wereld, mede als een gevolg van klimatologische veranderingen aan het einde van de laatste ijstijd. De nieuwe symbiose tussen mensen, planten, en (later) grotere dieren had uitermate grote gevolgen voor alle betrokkenen.
Fred Spier
Universitair hoofddocent Big History, Universiteit van Amsterdam
Verplichte literatuur: Maps of Time: hoofdstuk 8 en Geschiedenis in het Groot: pagina's 97-114
Maandag 30 november
10: Het ontstaan van staten
Waar en wanneer ontstond ons huidige sociale regime? Op het Euro-Aziatisch-Afrikaanse continent namen vijfduizend jaar geleden de maatschappelijke verschillen toe. In de Amerika's deden zich vergelijkbare verschillen voor, alhoewel die trager verliepen. Binnen staten ontstonden georganiseerde religies en militaire systemen. De uitwisseling van kennis en materiële middelen nam toe. Wereldreligies en wereldtalen verschenen. Dit alles resulteerde in veranderende balansen binnen en tussen samenlevingen, alsmede tussen mensen en de rest van de natuur, inclusief besmettelijke ziekten.
Esther Quaedackers
docent Big History, Universiteit van Amsterdam
Verplichte literatuur: Maps of Time: hoofdstuk 9 en pagina's 289-293 en Geschiedenis in het Groot: pagina's 114-124
Maandag 7 december
11: Globalisering en industrialisering
Ongeveer vijfhonderd jaar geleden begon de eerste fase van globalisering, doordat Europeanen de wereld rondreisden, delen ervan veroverden en een wereldomspannend handelsnetwerk vestigden. Dit leidde tot diepgaande politieke veranderingen alsmede tot de vorming van een nieuwe wereldwijde arbeidsdeling. De industrialisering, begonnen in Engeland rond 1780, versterkte dit proces en droeg er in beslissende mate toe bij dat eerst Europeanen en later Noord-Amerikanen een groot machtsoverwicht op wisten te bouwen dat tot op heden voortduurt. In de afgelopen decennia hebben de nieuwe informatie- en communicatiemiddelen bijgedragen tot een nieuwe golf van globalisering.
Fred Spier
Universitair hoofddocent Big History, Universiteit van Amsterdam
Verplichte literatuur: Maps of Time: pagina's 380-403 en Geschiedenis in het Groot: pagina's 124-130 en hoofdstuk VI
Maandag 14 december
12: Verleden, Heden en Toekomst
Een samenvatting van het verleden met behulp van het in de cursus aangeboden theoretische perspectief. Wat valt er op basis hiervan te zeggen over de toekomst?
Fred Spier
Universitair hoofddocent Big History, Universiteit van Amsterdam
Verplichte literatuur: Maps of Time: hoofdstuk 15 en Geschiedenis in het Groot: Samenvatting en Conclusies
